Reispraat: Bewust op reis [prak­tijk­voor­beeld]

In 2018 stuurt Karavaan, bij wijze van experiment, voor het eerst een jongere op reis om een reportage te maken in het kader van Fair Trade projecten in Oeganda. In de jaren daarna slaagde de student er niet in om de reportage af te werken en was er een pauze door Corona. Daarna volgden de succesvolle reportages ‘eerlijke prijzen, faire fooien’ in Guatemala (2023) een verkenning van home stays van ViaVia in Indonesië (2024). Daar verblijven jongeren bij lokale gezinnen en beleven ze de cultuur van binnenuit. Dit leidde tot de impactvolle reportage 'Rumah', die laat zien hoe persoonlijke ontmoeting en uitwisseling de kern van duurzaam reizen vormen.

In 2025 was het thema 'Stereotypen op reis'. "We willen dat onze jongere reporters niet alleen informatie brengen, maar ook het gesprek openen over vooroordelen en bewustzijn," vertelt Ines Lagrange, allround jeugdwerker bij Karavaan. Door dit onderwerp bespreekbaar te maken, stimuleren ze respect en verdieping van de reisbeleving.

De reportages worden intensief ingezet binnen opleidingen tot reisbegeleider en als communicatiemateriaal om duurzame thema’s tastbaar te maken. Een grote uitdaging is de zichtbaarheid van de gemaakte reportages. Karavaan streeft ernaar om een zo breed mogelijk publiek te bereiken. In een droomscenario zouden ze op Canvas worden uitgezonden.

De jongerenreportages leiden tot meer bewustwording en betrokkenheid, zowel bij de deelnemende jongeren als het bredere publiek. Door duurzame thema’s te integreren in de opleiding van reisbegeleiders en interactieve projecten zoals het spel 'Reispraat' groeit de draagkracht en het enthousiasme rond duurzaam reizen. Spelers krijgen aan de hand van verschillende kaarten onderwerpen en stellingen aangereikt over duurzaam reizen, waarbij ze in groepjes discussiëren over herkenbare situaties en dilemma's.  "De grootste uitdaging is soms om duurzame keuzes niet als moeilijk of saai te laten ervaren," zegt Leen Vannut, verantwoordelijke reiswerking bij Karavaan. "Het spel reispraat is ontworpen om duurzame thema’s op reis bespreekbaar te maken. We geven dit mee bij elke reisbegeleider die een groep zal begeleiden op reis, omdat we het belangrijk vinden dat iedereen zich daar bewust van is of mee bezig is geweest tijdens de reis. 

"We blijven kritisch op het thema vliegen, maar beseffen ook dat de technologie voor echt milieuvriendelijk vliegen nog niet bestaat," aldus Leen. "Het is voor ons een voortdurende zoektocht naar de beste balans."

Karavaan richt zich op avontuurlijk reizen met een positieve impact, waarbij duurzaamheid en respect centraal staan. De duurzaamheid gaat verder dan enkel het verkleinen van de negatieve impact. "Het verhaal van reizen moet veranderen, en dat begint bij bewustwording en engagement," vertelt Ines. Duurzaam reizen is voor Karavaan meer dan niet-schaden, het is ook actief bijdragen aan betere relaties tussen reizigers en lokale gemeenschappen.

"Het willen realiseren van grote veranderingen is bewonderenswaardig,” vult Leen aan. “Maar de kleine, herhaalde acties maken vaak sneller het verschil. We kunnen niet van de ene op de andere dag ons gedrag volledig omgooien. Maar door stap voor stap kleine aanpassingen in het dagelijks leven te maken, creëren we echte en blijvende impact.”

Karavaan leidt haar vrijwilligers op tot reisbegeleider via een ervaringsgerichte, tweejarige opleiding verdeeld over meerdere weekends. Reisbegeleiders die willen starten aan de opleiding, nemen eerst deel aan een selectieweekend, waarin de organisatie kijkt of de waarden van Joker & Karavaan overeenkomen met de waarden van de reisbegeleider.  Duurzaamheid is in de opleiding een vast onderdeel, met aandacht voor bewustzijn, communicatie en verantwoorde keuzes op reis. 

“Jaarlijks focussen we op een jaarthema rond duurzaamheid, bijvoorbeeld stereotypen op reis of eerlijke prijzen, die ook in de opleidingen en communicatie terugkomen. Duurzaam reizen is een continu proces van leren en aanpassen, daarom is het belangrijk dat we elk jaar een nieuw thema kiezen om blijvend te inspireren en te verdiepen," besluit Ines.